Sözlük
Türk vergi ve mali müşavirlik terimleri.
Agentic AI
Yapay ZekâTanımlı hedefler doğrultusunda çok adımlı görevleri planlayıp yürüten, insan onayıyla denetlenen yapay zekâ ajanlarıdır.
EN: Agentic AIAR: الذكاء الاصطناعي الوكيلAnonim Şirket
İşletmeSermayesi paylara bölünmüş, halka açılabilen ve yönetim kurulu ile yönetilen sermaye şirketidir.
EN: Joint stock companyAR: شركة مساهمةAsgari Geçim Kaynağı İstisnası
İşletmeÜcretlerde asgari ücrete isabet eden kısmın gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutulması uygulamasıdır.
EN: Minimum wage tax exemptionAR: إعفاء الحد الأدنى للأجورBağımsız Denetim
DenetimFinansal tabloların, denetim standartlarına uygun olarak bağımsız bir denetçi tarafından incelenip makul güvence veren bir görüşle raporlanmasıdır.
EN: Independent auditAR: التدقيق المستقلBOBİ FRS
RaporlamaBüyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı; bağımsız denetime tabi ancak TFRS uygulamayan işletmeler için geçerlidir.
EN: Financial Reporting Standard for Large and Medium-Sized EntitiesAR: معيار التقارير للمنشآت الكبيرة والمتوسطةBordro
İşletmeÇalışanın brüt ücretinden yasal kesintiler düşülerek net ücretin hesaplandığı yasal belgedir.
EN: PayrollAR: كشف الرواتبBütçeleme
İşletmeGelir, gider ve nakit akışının dönemsel olarak planlanması ve gerçekleşmelerle sapma analizinin yapılmasıdır.
EN: BudgetingAR: إعداد الموازنةDue Diligence
DeğerlemeBir işlem öncesi hedef şirketin finansal, vergisel, hukuki ve operasyonel risklerinin sistematik incelenmesidir.
EN: Due diligenceAR: العناية الواجبةE-Arşiv Fatura
DijitalE-Fatura kapsamı dışındaki alıcılara elektronik ortamda düzenlenen ve GİB'e raporlanan faturadır.
EN: E-archive invoiceAR: فاتورة الأرشيف الإلكترونيE-Defter
DijitalYevmiye ve büyük defterin elektronik ortamda tutulup beratının GİB'e yüklenmesidir.
EN: E-ledgerAR: الدفتر الإلكترونيE-Fatura
DijitalBelirlenen ciro hadlerini aşan mükelleflerin, GİB sistemi üzerinden elektronik olarak düzenlediği faturadır.
EN: E-invoiceAR: الفاتورة الإلكترونيةE-İmza
Dijital5070 sayılı Kanun kapsamında ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğuran nitelikli elektronik imzadır.
EN: Qualified electronic signatureAR: التوقيع الإلكترونيEBITDA
DeğerlemeFaiz, vergi, amortisman ve itfa öncesi kâr; operasyonel nakit üretme kapasitesinin yaygın göstergesidir.
EN: EBITDAAR: الأرباح قبل الفوائد والضرائب والإهلاكEmsallere Uygunluk İlkesi
Vergiİlişkili taraf işlemlerinin, aynı koşullarda bağımsız taraflarca uygulanacak fiyat ve bedellerle karşılaştırılması esasıdır.
EN: Arm's length principleAR: مبدأ السعر المحايدETBİS
DijitalElektronik Ticaret Bilgi Sistemi; e-ticaret işletmelerinin kayıt ve bildirim yükümlülüğünü yürüttüğü sistemdir.
EN: E-Commerce Information SystemAR: نظام معلومات التجارة الإلكترونيةGeçici Vergi
VergiYıllık vergiye mahsuben üçer aylık dönemler itibarıyla beyan edilip ödenen peşin vergidir.
EN: Advance (provisional) taxAR: الضريبة المؤقتةGelir Vergisi
VergiGerçek kişilerin bir takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden artan oranlı tarifeye göre alınan vergidir.
EN: Personal income taxAR: ضريبة الدخلGİB
RegülasyonGelir İdaresi Başkanlığı; vergi beyan, tahsilat ve e-belge sistemlerini yöneten idaredir.
EN: Revenue AdministrationAR: إدارة الإيراداتIFRS
RaporlamaUluslararası Finansal Raporlama Standartları; sınır ötesi karşılaştırılabilir finansal tablolar için kullanılan küresel çerçevedir.
EN: International Financial Reporting StandardsAR: المعايير الدولية للتقارير الماليةISO 27001
UyumBilgi güvenliği yönetim sistemi standardı; varlık envanteri, risk işleme ve sürekli iyileştirme döngüsü gerektirir.
EN: ISO 27001AR: أيزو 27001İç Kontrol
DenetimFinansal raporlamanın güvenilirliğini ve mevzuata uyumu sağlamak için tasarlanan kontrol faaliyetleri bütünüdür.
EN: Internal controlAR: الرقابة الداخليةİhbar Tazminatı
İşletme4857 sayılı Kanundaki bildirim sürelerine uymadan yapılan fesihte karşı tarafa ödenen tazminattır.
EN: Notice payAR: بدل الإشعارİNA (DCF)
Değerlemeİndirgenmiş Nakit Akışı; gelecekteki serbest nakit akışlarının ağırlıklı ortalama sermaye maliyetiyle bugüne indirgenmesidir.
EN: Discounted Cash FlowAR: التدفقات النقدية المخصومةİnsan Onayı (HITL)
Yapay ZekâAI çıktısının, sorumluluk taşıyan meslek mensubu tarafından incelenip onaylanmadan yayımlanmaması ilkesidir.
EN: Human-in-the-loopAR: الإنسان ضمن الحلقةİzaha Davet
VergiVergi idaresinin, ön tespit konusunda mükelleften açıklama istediği ve indirimli ceza imkânı sunan uygulamadır.
EN: Invitation to explainAR: دعوة للإيضاحKanıt Zinciri
DenetimBir denetim sonucunun hangi veri, kontrol ve onay adımlarına dayandığını uçtan uca izlenebilir kılan kayıt bütünüdür.
EN: Evidence chainAR: سلسلة الأدلةKDV
VergiKatma Değer Vergisi; 3065 sayılı Kanun kapsamında mal teslimi ve hizmet ifalarında hesaplanan dolaylı vergidir.
EN: Value Added TaxAR: ضريبة القيمة المضافةKDV İadesi
Vergiİhracat, indirimli oran ve tevkifat gibi işlemlerden doğan devreden KDV'nin nakden veya mahsuben geri alınması sürecidir.
EN: VAT refundAR: استرداد ضريبة القيمة المضافةKGK
RegülasyonKamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu; Türkiye'de denetim standartlarını belirleyen ve bağımsız denetçileri yetkilendiren kurumdur.
EN: Public Oversight Authority (POA)AR: هيئة الرقابة العامةKıdem Tazminatı
İşletmeEn az bir yıl çalışmış işçiye, kanunda sayılan fesih hâllerinde her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden ödenen tazminattır.
EN: Severance payAR: مكافأة نهاية الخدمةKısmi Bölünme
HukukKVK m.19 kapsamında iştirak hissesi veya üretim/hizmet işletmesinin vergisiz olarak başka şirkete devredilmesidir.
EN: Partial demergerAR: الانقسام الجزئيKurumlar Vergisi
Vergi5520 sayılı Kanun uyarınca sermaye şirketlerinin kazançları üzerinden alınan vergidir.
EN: Corporate income taxAR: ضريبة دخل الشركاتKVKK
Uyum6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; veri işleme, aydınlatma ve güvenlik yükümlülüklerini düzenler.
EN: Turkish data protection lawAR: قانون حماية البيانات الشخصيةLimited Şirket
İşletmeOrtakların sorumluluğunun taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı olduğu, TTK'ya tabi sermaye şirketidir.
EN: Limited liability companyAR: شركة محدودة المسؤوليةM&A
DeğerlemeBirleşme ve satın alma işlemleri; hedef belirleme, değerleme, müzakere ve entegrasyon aşamalarından oluşur.
EN: Mergers & acquisitionsAR: الاندماج والاستحواذMali Mühür
DijitalTüzel kişilerin e-belge süreçlerinde kullandığı, TÜBİTAK-KamuSM tarafından üretilen elektronik mühürdür.
EN: Financial sealAR: الختم الماليMarka Değerleme
DeğerlemeISO 10668 çerçevesinde markanın finansal, davranışsal ve hukuki analizle parasal değerinin belirlenmesidir.
EN: Brand valuationAR: تقييم العلامة التجاريةMERSİS
DijitalMerkezi Sicil Kayıt Sistemi; şirket kuruluş ve sicil işlemlerinin elektronik yürütüldüğü platformdur.
EN: Central Registry SystemAR: نظام السجل المركزيMuhasebe Otomasyonu
İşletmeBelge okuma, kayıt eşleştirme ve mutabakat gibi tekrarlı muhasebe adımlarının yazılım ve AI ajanlarıyla otomatikleştirilmesidir.
EN: Accounting automationAR: أتمتة المحاسبةNevi Değişikliği
HukukŞirketin tür değiştirerek (örn. limitedden anonime) tüzel kişiliğini koruyarak yeni türe dönüşmesidir.
EN: Change of legal formAR: تغيير الشكل القانونيÖn Muhasebe
İşletmeFatura, tahsilat, ödeme, stok ve cari hareketlerin günlük olarak kayıt altına alındığı operasyonel muhasebe katmanıdır.
EN: Pre-accountingAR: المحاسبة الأوليةÖnemlilik (Materiality)
DenetimBir bilginin eksik veya yanlış olmasının kullanıcı kararlarını etkileyebileceği eşik düzeydir.
EN: MaterialityAR: الأهمية النسبيةÖrtülü Sermaye
Vergiİlişkili kişilerden alınan ve öz sermayenin üç katını aşan borçlanmanın aşan kısmının sermaye sayılmasıdır.
EN: Thin capitalisationAR: رأس المال المستترRAG
Yapay ZekâErişim Destekli Üretim; modelin yanıtını kurum içi doğrulanmış belgelerden alınan kaynaklarla temellendiren mimaridir.
EN: Retrieval-Augmented GenerationAR: التوليد المعزز بالاسترجاعSGK Primi
İşletme5510 sayılı Kanun uyarınca işçi ve işveren payı olarak prime esas kazanç üzerinden hesaplanan sosyal güvenlik kesintisidir.
EN: Social security premiumAR: أقساط الضمان الاجتماعيSPK
RegülasyonSermaye Piyasası Kurulu; halka açık şirketlerin finansal raporlama ve denetim yükümlülüklerini düzenler.
EN: Capital Markets BoardAR: هيئة أسواق المالStopaj
VergiÜcret, kira, serbest meslek gibi ödemelerde gelir/kurumlar vergisinin kaynakta kesilmesidir.
EN: Withholding taxAR: ضريبة الاستقطاعŞirket Değerleme
DeğerlemeBir işletmenin ekonomik değerinin indirgenmiş nakit akışı, piyasa çarpanları veya net aktif yöntemleriyle tespit edilmesidir.
EN: Business valuationAR: تقييم الشركاتŞirket Kuruluşu
İşletmeEsas sözleşme, sermaye taahhüdü, MERSİS tescili ve vergi dairesi/SGK açılış işlemlerinden oluşan süreçtir.
EN: Company formationAR: تأسيس الشركةŞube / İrtibat Bürosu
İşletmeYabancı şirketlerin Türkiye'de ticari faaliyet (şube) veya yalnızca temsil-pazar araştırması (irtibat bürosu) için kurduğu yapılardır.
EN: Branch / liaison officeAR: فرع / مكتب اتصالTevkifat
VergiVerginin, ödemeyi yapan tarafından kaynağında kesilip vergi dairesine beyan edilmesidir (stopaj).
EN: WithholdingAR: الاقتطاع من المنبعTFRS
RaporlamaTürkiye Finansal Raporlama Standartları; IFRS ile uyumlu, KGK tarafından yayımlanan raporlama çerçevesidir.
EN: Turkish Financial Reporting StandardsAR: معايير التقارير المالية التركيةTransfer Fiyatlandırması
Vergiİlişkili kişiler arasındaki mal, hizmet ve gayri maddi hak işlemlerinin emsallere uygunluk ilkesine göre fiyatlanmasıdır.
EN: Transfer pricingAR: تسعير التحويلTTK
Hukuk6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; şirket kuruluşu, organları, birleşme-bölünme ve denetim yükümlülüklerinin temel dayanağıdır.
EN: Turkish Commercial Code No. 6102AR: قانون التجارة التركي رقم 6102TÜRMOB
RegülasyonTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği; meslek mensuplarının bağlı olduğu üst birliktir.
EN: Union of Chambers of Certified Public Accountants of TürkiyeAR: اتحاد غرف المحاسبين في تركياUzlaşma
VergiTarh edilen vergi ve cezanın, dava açılmadan önce veya sonra idare ile anlaşma yoluyla kesinleştirilmesidir.
EN: Tax settlementAR: التسوية الضريبيةVergi Uyuşmazlığı
VergiTarhiyat, ceza veya iade taleplerinde idare ile mükellef arasında oluşan ve uzlaşma ya da yargı yoluyla çözülen anlaşmazlıktır.
EN: Tax disputeAR: النزاع الضريبيVUK
Vergi213 sayılı Vergi Usul Kanunu; defter tutma, belge düzeni, değerleme ve ceza hükümlerini düzenler.
EN: Tax Procedure Law No. 213AR: قانون الإجراءات الضريبية رقم 213WACC
DeğerlemeAğırlıklı ortalama sermaye maliyeti; öz kaynak ve borç maliyetinin sermaye yapısına göre ağırlıklandırılmış oranıdır.
EN: Weighted Average Cost of CapitalAR: المتوسط المرجح لتكلفة رأس المال